Kene ile Bulaşan Hastalıklar Nedir? Belirtileri, Tanısı, Tedavisi ve Korunma Yolları

Kene ile bulaşan hastalıklar, kenelerin taşıdığı çeşitli bakteri, virüs veya parazitlerin insanlara aktarılması sonucunda ortaya çıkan enfeksiyon hastalıklarıdır.

Keneler özellikle kırsal alanlarda, çalılık ve otluk bölgelerde, ormanlık alanlarda ve hayvanların bulunduğu çevrelerde daha sık karşımıza çıkabilir.

Kene ısırıkları her zaman hastalıkla sonuçlanmaz. Ancak bazı keneler çeşitli hastalık etkenlerini taşıyabilir.

Türkiye açısından özellikle Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) önem taşırken, dünyanın farklı bölgelerinde Lyme hastalığı gibi başka kene kaynaklı enfeksiyonlar da görülebilir.

Kene ile temas sonrasında gelişen her belirti kene kaynaklı bir hastalık anlamına gelmez. Ancak özellikle ateş ve genel durum bozukluğu gibi belirtiler geliştiğinde, kişinin kene teması öyküsünü sağlık profesyoneline bildirmesi önemlidir.

Kene ile Bulaşan Hastalıklar Nasıl Bulaşır?

Keneler, kan emerek beslenen eklembacaklı canlılardır.

Enfekte bir kene insanı ısırdığında taşıdığı hastalık etkenini insana aktarabilir.

Bulaşma riski:

• Kenenin türüne,
• Taşıdığı hastalık etkenine,
• Kenenin vücuda tutunma süresine,
• Bölgesel hastalık riskine

göre değişebilir.

Bazı kene kaynaklı hastalıklarda bulaş yalnızca kene ısırığıyla sınırlı değildir.

Örneğin KKKA virüsü, enfekte hayvanların kanı veya vücut dokularıyla temas sonucunda da bulaşabilir.

Bu nedenle hayvanlarla temas eden kişilerin de korunma önlemlerine dikkat etmesi gerekir.

Her Kene Isırığı Hastalık Bulaştırır mı?

Hayır.

Her kene hastalık etkeni taşımaz ve her kene teması hastalıkla sonuçlanmaz.

Ancak kenenin türünü ve taşıdığı mikroorganizmayı yalnızca dış görünüşüne bakarak kesin olarak belirlemek mümkün değildir.

Bu nedenle kene vücuda tutunduğunda paniğe kapılmadan, kenenin mümkün olan en kısa sürede uygun şekilde çıkarılması önemlidir.

Kene çıkarıldıktan sonra kişinin kendisini gözlemlemesi ve herhangi bir belirti gelişmesi halinde sağlık kuruluşuna başvurması gerekir.

Kene Isırığı Nasıl Anlaşılır?

Kene vücuda tutunduğunda başlangıçta fark edilmeyebilir.

Kene:

• Deriye tutunmuş şekilde görülebilir,
• Küçük bir koyu renkli nokta şeklinde fark edilebilir,
• Tutunduğu bölgede hafif kızarıklık veya kaşıntıya neden olabilir.

Özellikle doğa yürüyüşü, tarla veya bahçe çalışması, piknik, kamp ve hayvanlarla temas sonrasında vücudun kene açısından kontrol edilmesi önemlidir.

Kene vücudun:

• Diz arkası,
• Kasık,
• Koltuk altı,
• Bel çevresi,
• Kulak çevresi,
• Saçlı deri

gibi bölgelerine tutunabilir.

Çocuklarda tüm vücut ve özellikle saçlı deri dikkatle kontrol edilmelidir.

Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) Nedir?

Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi, keneler aracılığıyla bulaşabilen ve bazı durumlarda ciddi seyredebilien viral bir enfeksiyon hastalığıdır.

Türkiye'de özellikle bazı bölgelerde önemli bir halk sağlığı sorunudur.

Hastalığa neden olan virüs, enfekte kenelerin ısırmasıyla insana geçebilir.

Ayrıca enfekte hayvanların kanı ve vücut dokuları ile temas sırasında da bulaşma meydana gelebilir.

Bu nedenle özellikle hayvancılıkla uğraşanlar, tarım çalışanları, kasaplar, veterinerlik çalışanları ve sağlık çalışanları gibi bazı meslek gruplarında korunma önlemleri önem taşır.

KKKA Belirtileri Nelerdir?

KKKA'nın belirtileri kişiden kişiye değişebilir.

Başlangıçta:

• Ani ateş,
• Şiddetli baş ağrısı,
• Halsizlik,
• Kas ağrıları,
• Eklem ağrıları,
• Bel ağrısı,
• Baş dönmesi,
• İştahsızlık,
• Bulantı,
• Kusma,
• Karın ağrısı

görülebilir.

Hastalığın ilerleyen dönemlerinde bazı kişilerde:

• Ciltte morarma,
• Burun kanaması,
• Diş eti kanaması,
• Enjeksiyon veya iğne yerlerinde kanama,
• Sindirim sistemi kanamaları,
• Diğer kanama bulguları

gelişebilir.

Ancak bu belirtilerin görülmesi tek başına KKKA tanısı anlamına gelmez.

Kene teması öyküsü ve klinik bulgular birlikte değerlendirilmelidir.

KKKA'da Kene Temasından Sonra Ateş Önemli midir?

Kene temasından sonra ortaya çıkan ateş, özellikle baş ağrısı, kas ağrısı, halsizlik veya diğer sistemik belirtilerle birlikteyse önemsenmelidir.

Her ateş kene kaynaklı hastalık anlamına gelmez.

Ancak kene teması bulunan kişinin ateş geliştirmesi durumunda sağlık kuruluşuna başvurması ve kene temasını mutlaka belirtmesi gerekir.

KKKA Nasıl Teşhis Edilir?

KKKA tanısında:

• Hastanın şikâyetleri,
• Kene temas öyküsü,
• Yaşadığı veya bulunduğu bölge,
• Hayvanlarla temas,
• Fizik muayene,
• Kan testleri

birlikte değerlendirilir.

Gerekli durumlarda hastalığın tanısını doğrulamak amacıyla özel laboratuvar testleri yapılabilir.

Hastalığın erken döneminde belirtiler başka enfeksiyonlarla benzerlik gösterebildiğinden, kene temas öyküsünün doktora açıkça bildirilmesi önemlidir.

KKKA Nasıl Tedavi Edilir?

KKKA için tedavinin temelini destekleyici tıbbi bakım ve hastanın yakından izlenmesi oluşturur.

Hastalığın şiddetine göre hastanede takip gerekebilir.

Hastanın:

• Sıvı ve elektrolit dengesi,
• Kan değerleri,
• Kanama bulguları,
• Organ fonksiyonları,
• Genel durumu

yakından takip edilir.

Tedavi yaklaşımı hastanın klinik durumuna göre belirlenir.

KKKA şüphesi bulunan kişilerin sağlık kuruluşuna başvurmaları ve sağlık profesyonellerinin önerilerine uymaları önemlidir.

KKKA Bulaşıcı mıdır?

KKKA bazı durumlarda insandan insana bulaşabilir.

Özellikle enfekte kişinin:

• Kanı,
• Vücut sıvıları,
• Dokuları

ile doğrudan temas edilmesi bulaş açısından risk oluşturabilir.

Bu nedenle sağlık çalışanları ve hastayla yakın temas eden kişilerin uygun kişisel koruyucu ekipman kullanması büyük önem taşır.

Bu özellik, KKKA'yı yalnızca kene ısırığı açısından değil, enfekte kişiyle temas açısından da önemli bir hastalık haline getirir.

Lyme Hastalığı Nedir?

Lyme hastalığı, Borrelia türü bakterilerin neden olduğu ve bazı kene türleri aracılığıyla bulaşabilen bakteriyel bir enfeksiyondur.

Lyme hastalığı özellikle Kuzey Amerika ve Avrupa'nın bazı bölgelerinde daha sık görülmektedir.

Türkiye'de de Lyme hastalığı ile karşılaşılabilir; ancak hastalığın görülme sıklığı bölgeye göre değişir.

Lyme Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

Lyme hastalığının erken döneminde kene ısırığı bölgesinde eritema migrans adı verilen ve giderek genişleyebilen bir cilt lezyonu görülebilir.

Bu lezyon her hastada ortaya çıkmayabilir.

Ayrıca:

• Ateş,
• Halsizlik,
• Baş ağrısı,
• Kas ağrısı,
• Eklem ağrısı,
• Lenf bezlerinde büyüme

gibi belirtiler görülebilir.

Tedavi edilmemiş bazı vakalarda ilerleyen dönemlerde sinir sistemi, kalp veya eklemler etkilenebilir.

Lyme Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir?

Lyme hastalığının tanısında hastanın:

• Kene teması,
• Bulunduğu coğrafi bölge,
• Belirtileri,
• Fizik muayene bulguları

birlikte değerlendirilir.

Gerekli durumlarda kan testleri kullanılır.

Lyme hastalığında antikorların oluşması zaman alabileceğinden, hastalığın hangi döneminde test yapıldığı sonuçların değerlendirilmesi açısından önemlidir.

Bu nedenle test sonuçları tek başına değil, klinik bulgularla birlikte değerlendirilmelidir.

Lyme Hastalığı Tedavi Edilebilir mi?

Evet.

Lyme hastalığı bakteriyel bir enfeksiyon olduğu için uygun antibiyotiklerle tedavi edilebilir.

Kullanılacak antibiyotik ve tedavi süresi hastalığın evresine, belirtilere ve kişinin sağlık durumuna göre belirlenir.

Erken tanı ve uygun tedavi, hastalığın ilerlemesini ve bazı komplikasyonların gelişmesini önlemeye yardımcı olur.

Kene Vücuda Tutunmuşsa Ne Yapılmalıdır?

Kene vücuda tutunduğunda mümkün olan en kısa sürede çıkarılması gerekir.

Genel olarak:

1. Kene mümkün olduğunca deriye yakın bölümünden uygun bir cımbızla tutulur.
2. Kene, deriyi ezmeden düz ve kontrollü bir hareketle çıkarılır.
3. Isırılan bölge sabun ve suyla temizlenir.
4. Eller yıkanır.
5. Kene teması ve kenenin çıkarıldığı tarih not edilir.
6. Sonraki günlerde ateş veya başka belirtiler açısından kişi kendisini takip eder.

Kene çıkarılırken ezilmemesi ve içerdiği materyalin cilde veya göz ve ağız gibi bölgelere temas ettirilmemesi önemlidir.

Kene Çıkarılırken Ne Yapılmamalıdır?

Kenenin üzerine:

• Yağ,
• Alkol,
• Kolonya,
• Gaz yağı,
• Vazelin,
• Oje,
• Sigara veya ateş

uygulanmamalıdır.

Kenenin üzerine çeşitli maddeler sürmek veya kenenin yakılması, kusmasına veya içeriğinin cilde temas etmesine yol açarak bazı enfeksiyonların bulaşma riskini artırabilir.

Bu nedenle kene uygun şekilde ve mümkün olan en kısa sürede çıkarılmalıdır.

Kenenin Başının Deride Kalması Durumunda Ne Yapılmalıdır?

Kene çıkarılırken ağız parçalarının bir kısmının deride kalması mümkün olabilir.

Bu durumda bölgeyi zorlayarak çıkarmaya çalışmak yerine sağlık profesyonelinden yardım alınması uygun olabilir.

Kenenin tamamının çıkarılıp çıkarılmadığı konusunda şüphe varsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Kene Isırığından Sonra Antibiyotik Kullanılmalı mı?

Her kene ısırığında antibiyotik kullanılması gerekmez.

Kene temasından sonra koruyucu antibiyotik kullanımı, kenenin türü, temasın gerçekleştiği bölge ve Lyme hastalığı açısından risk gibi çeşitli faktörlere göre değerlendirilir.

KKKA gibi viral hastalıklarda antibiyotik tedavisi hastalığı tedavi etmez.

Bu nedenle doktor önerisi olmadan antibiyotik başlanmamalıdır.

Kene Isırığından Sonra Hangi Belirtiler Önemlidir?

Kene temasından sonraki süreçte:

• Ateş,
• Şiddetli baş ağrısı,
• Kas ve eklem ağrıları,
• Belirgin halsizlik,
• Bulantı veya kusma,
• Karın ağrısı,
• Ciltte döküntü veya genişleyen kızarıklık,
• Morarma,
• Kanama bulguları

gibi belirtiler ortaya çıkarsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Özellikle ateş ve kanama bulguları gibi belirtiler geliştiğinde gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılması önemlidir.

Kene Temasından Sonra Ne Kadar Süre Dikkat Edilmelidir?

Kene kaynaklı hastalıkların belirtilerinin ortaya çıkma süresi hastalığın türüne göre değişebilir.

Bu nedenle kene çıkarıldıktan sonra yalnızca birkaç gün değil, doktorun önerdiği süre boyunca kişinin kendisini takip etmesi önemlidir.

Ateş, halsizlik, baş ağrısı, kas ağrısı veya başka olağandışı belirtiler gelişirse kene teması sağlık profesyoneline mutlaka bildirilmelidir.

Kene Isırığından Nasıl Korunulur?

Özellikle kene riski bulunan alanlarda alınabilecek önlemler şunlardır:

• Çalılık ve yüksek otların bulunduğu alanlarda dikkatli olunması,
• Mümkün olduğunca kapalı ve açık renkli kıyafetler tercih edilmesi,
• Pantolon paçalarının çorap içine alınması,
• Doğadan veya kırsal alandan dönüldüğünde vücudun kontrol edilmesi,
• Çocukların saçlı deri dahil tüm vücudunun kontrol edilmesi,
• Kıyafetlerin ve eşyaların kontrol edilmesi,
• Evcil hayvanların kene açısından düzenli kontrol edilmesi,
• Hayvanlarla temas sırasında uygun koruyucu ekipman kullanılması

önemlidir.

Kene Kontrolü Neden Önemlidir?

Kene bazen vücutta uzun süre fark edilmeden kalabilir.

Bu nedenle özellikle:

• Piknik,
• Kamp,
• Doğa yürüyüşü,
• Tarla veya bahçe çalışması,
• Hayvancılık faaliyetleri

sonrasında vücut dikkatlice kontrol edilmelidir.

Kontrol sırasında saçlı deri, kulak arkası, koltuk altı, kasık, diz arkası ve bel çevresi gibi bölgeler özellikle incelenmelidir.

Hayvanlarla Temas Edenler Nelere Dikkat Etmelidir?

Hayvanların üzerinde bulunan keneler insanlara da geçebilir.

Özellikle büyükbaş ve küçükbaş hayvanlarla yakın temasta bulunan kişilerin:

• Eldiven ve uygun koruyucu kıyafet kullanması,
• Hayvanların kene açısından kontrol edilmesi,
• Hayvanların kan ve dokularıyla temas sırasında dikkatli olunması,
• Kesik veya açık yaraların kapatılması

önemlidir.

Özellikle KKKA açısından riskli bölgelerde hayvan kesimi ve kanlı dokularla temas sırasında gerekli korunma önlemleri alınmalıdır.

Kene ile Bulaşan Hastalıklarda Erken Tanı Neden Önemlidir?

Kene kaynaklı hastalıkların bazıları hafif seyrederken bazıları ciddi klinik tablolara neden olabilir.

Erken tanı:

• Hastanın uygun şekilde takip edilmesine,
• Gerekli tedavi ve destekleyici bakımın zamanında başlanmasına,
• Komplikasyonların erken fark edilmesine,
• Bulaşma riskinin azaltılmasına

yardımcı olur.

Özellikle KKKA açısından kene temasının sağlık profesyoneline erken bildirilmesi önemlidir.

Hastalarımıza Mesajımız

Kene gördüğünüzde panik yapmayın; ancak kene temasını da ihmal etmeyin.

Her kene hastalık taşımaz ve her kene ısırığı hastalıkla sonuçlanmaz. Ancak kene vücuda tutunduğunda mümkün olan en kısa sürede uygun şekilde çıkarılması önemlidir.

Kenenin üzerine kolonya, yağ, alkol, vazelin veya başka maddeler dökmeyin; kene ile oynamayın ve ateşle yakmaya çalışmayın.

Kene çıkarıldıktan sonra temas tarihini not edin ve takip eden günlerde ateş, şiddetli baş ağrısı, kas ağrısı, belirgin halsizlik, döküntü veya kanama gibi belirtilere karşı dikkatli olun.

Özellikle kene temasından sonra ateş gelişmesi durumunda sağlık kuruluşuna başvurun ve kene temasını mutlaka sağlık profesyoneline bildirin.

Kırsal alan, tarla, bahçe, ormanlık alan veya yüksek otların bulunduğu bölgelerde zaman geçirdikten sonra vücudunuzu ve kıyafetlerinizi kontrol etmeyi alışkanlık haline getirin.

Doğru korunma, erken fark etme ve zamanında tıbbi değerlendirme; kene ile bulaşan hastalıklara karşı en önemli adımlardır.

Sağlığınızla ilgili şüphelerinizde kendi kendinize ilaç kullanmak yerine sağlık profesyoneline başvurun.