Artroz Nedir?

Artroz Nedir?

Artroz, eklemlerde bulunan ve kemik uçlarını kaplayarak hareket sırasında sürtünmeyi azaltan kıkırdak dokusunun zaman içerisinde aşınması ve yapısının bozulmasıyla ortaya çıkan kronik bir eklem hastalığıdır. Tıbbi adıyla osteoartrit olarak bilinen bu durum, eklem kıkırdağının yanı sıra eklem çevresindeki kemik, bağ ve diğer dokuları da etkileyebilir.

Artroz en sık diz, kalça, el ve omurga eklemlerinde görülür. Genellikle yaşla birlikte görülme sıklığı artmakla birlikte fazla kilo, eklemlerin aşırı zorlanması, geçirilmiş eklem yaralanmaları ve genetik yatkınlık gibi faktörler de hastalığın gelişiminde etkili olabilir.

Hastalık ilerledikçe eklem hareketlerinde kısıtlılık, ağrı ve günlük aktiviteleri gerçekleştirmede zorluk yaşanabilir.

Artrozun Belirtileri Nelerdir?

Artroz belirtileri hastalığın etkilediği ekleme ve ilerleme düzeyine göre değişiklik gösterebilir.

En sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:

• Eklem hareketleri sırasında ağrı
• Sabahları veya uzun süre hareketsiz kaldıktan sonra eklemlerde tutukluk
• Hareket ettikçe artabilen eklem rahatsızlığı
• Eklem çevresinde hassasiyet
• Merdiven çıkarken veya inerken diz ağrısı
• Yürüme ve günlük aktivitelerde zorlanma
• Eklem hareketlerinde kısıtlılık
• Eklemden ses gelmesi veya sürtünme hissi
• İleri dönemlerde eklem çevresinde şekil değişiklikleri
• Eklem çevresinde zaman zaman şişlik

Özellikle diz ve kalça artrozunda yürüme mesafesinin azalması ve hareket kabiliyetinin kısıtlanması görülebilir.

Artroz Neden Oluşur?

Artrozun ortaya çıkmasında eklem kıkırdağının zamanla yapısal özelliklerini kaybetmesi ve eklem üzerindeki yük dağılımının değişmesi etkili olabilir.

Hastalığın gelişme riskini artıran başlıca faktörler şunlardır:

• İlerleyen yaş
• Fazla kilo ve obezite
• Genetik yatkınlık
• Geçirilmiş eklem yaralanmaları ve kırıklar
• Eklem üzerine tekrarlayan aşırı yük binmesi
• Kas güçsüzlüğü
• Eklem yapısındaki doğuştan veya sonradan gelişen bozukluklar
• Bazı mesleklerde tekrarlayan fiziksel zorlanmalar
• Daha önce geçirilmiş eklem hastalıkları

Özellikle diz ve kalça eklemleri, vücut ağırlığını taşıdıkları için artrozdan daha sık etkilenebilir.

Artroz En Çok Hangi Eklemlerde Görülür?

Artroz vücudun farklı eklemlerini etkileyebilir. En sık görüldüğü bölgeler şunlardır:

• Diz Artrozu (Gonartroz): Diz eklemindeki kıkırdak dokusunun aşınmasıyla ortaya çıkar. Yürüme, merdiven çıkma ve oturup kalkma sırasında ağrıya neden olabilir.
• Kalça Artrozu (Koksartroz): Kalça ekleminde gelişen kıkırdak hasarıdır. Kasık, kalça ve uyluk bölgesinde ağrıya ve hareket kısıtlılığına yol açabilir.
• El Artrozu: Özellikle parmak eklemlerinde ağrı, sertlik ve şekil değişiklikleriyle kendini gösterebilir.
• Omurga Artrozu: Omurgadaki küçük eklemlerin dejeneratif değişiklikleri sonucunda boyun ve bel bölgesinde ağrı ve hareket kısıtlılığı gelişebilir.

Artroz Nasıl Teşhis Edilir?

Artroz tanısında hastanın şikâyetleri, ağrının süresi, hangi hareketlerle arttığı ve günlük yaşam üzerindeki etkileri değerlendirilir.

Fizik muayene sırasında eklemlerin hareket açıklığı, hassasiyeti, şişlik durumu ve fonksiyonları incelenir.

Tanıyı desteklemek ve eklemdeki yapısal değişiklikleri değerlendirmek amacıyla röntgen görüntülemesinden yararlanılabilir. Gerekli görülen durumlarda MR ve diğer görüntüleme yöntemleri de istenebilir.

Artrozun Tedavisi Nasıl Yapılır?

Artroz tedavisi; hastalığın bulunduğu ekleme, şiddetine, kişinin yaşına, genel sağlık durumuna ve günlük yaşam aktivitelerine göre planlanır.

Tedavide temel amaç ağrıyı azaltmak, eklem hareketliliğini korumak, kas gücünü desteklemek ve kişinin günlük yaşam aktivitelerini daha rahat sürdürebilmesine yardımcı olmaktır.

1. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Fizik tedavi, artrozun tedavi sürecinde önemli bir yere sahiptir. Hastanın durumuna uygun olarak farklı fizik tedavi yöntemlerinden yararlanılabilir.

• Ağrıyı azaltmaya yönelik fiziksel ajan uygulamaları
• Eklem hareket açıklığını korumaya yönelik egzersizler
• Kas güçlendirme çalışmaları
• Denge ve koordinasyon egzersizleri
• Yürüme ve hareket eğitimi
• Uygun hastalarda manuel terapi uygulamaları

Özellikle diz ve kalça artrozunda çevre kasların güçlendirilmesi, eklemlere binen yükün dengelenmesine ve hareket kabiliyetinin desteklenmesine yardımcı olabilir.

2. Egzersiz ve Hareket Programları

Düzenli ve kontrollü egzersiz, artroz tedavisinin temel bileşenlerinden biridir. Kişiye özel hazırlanan egzersiz programları sayesinde kas gücünün artırılması, eklem hareketlerinin korunması ve günlük aktivitelerin kolaylaştırılması hedeflenir.

Yüzme, sabit bisiklet ve düşük etkili yürüyüş gibi aktiviteler uygun hastalarda tercih edilebilir.

3. İlaç Tedavisi

Hekim değerlendirmesi sonucunda ağrı ve iltihabi belirtilerin kontrol altına alınması amacıyla uygun ilaç tedavileri planlanabilir. İlaç seçimi hastanın yaşı, eşlik eden hastalıkları ve diğer sağlık koşulları dikkate alınarak yapılır.

4. Kilo Kontrolü ve Yaşam Tarzı Düzenlemeleri

Fazla kilo, özellikle diz ve kalça eklemlerine binen yükü artırabilir. Bu nedenle uygun kilo kontrolü, eklem sağlığının korunması ve şikâyetlerin azaltılması açısından önemlidir.

5. Cerrahi Tedavi

İleri dereceli artrozda, diğer tedavi yöntemlerine rağmen ağrı ve hareket kısıtlılığı devam ediyorsa cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Özellikle ileri diz ve kalça artrozunda eklem protezi ameliyatları gündeme gelebilir.

Cerrahi karar, hastanın genel sağlık durumu ve eklem hasarının derecesi dikkate alınarak uzman hekim tarafından verilir.

Artroz Hastaları Nelere Dikkat Etmelidir?

Artroz tanısı alan kişilerin eklem sağlığını korumak ve günlük yaşam kalitesini desteklemek için bazı alışkanlıklarına dikkat etmeleri gerekir.

• Düzenli ve kontrollü egzersiz yapılmalıdır.
• Fazla kilonun kontrol altına alınmasına özen gösterilmelidir.
• Uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçınılmalıdır.
• Eklemleri aşırı zorlayan hareketlerden uzak durulmalıdır.
• Günlük aktivitelerde uygun vücut mekaniğine dikkat edilmelidir.
• Hekim tarafından önerilen tedavi ve egzersiz programları sürdürülmelidir.
• Ağrı ve hareket kısıtlılığı arttığında uzman değerlendirmesi alınmalıdır.

Artroz Önlenebilir mi?

Artrozun gelişimini her zaman tamamen önlemek mümkün değildir. Ancak eklem sağlığını destekleyen yaşam alışkanlıkları hastalığın gelişme riskini azaltmaya ve mevcut şikâyetlerin kontrolüne yardımcı olabilir.

Düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı kilo aralığının korunması, eklem yaralanmalarının önlenmesi ve kas gücünün desteklenmesi bu süreçte önem taşır.

Ne Zaman Uzman Hekime Başvurulmalıdır?

Eklem ağrıları uzun süre devam ediyorsa, hareket sırasında belirginleşiyorsa veya günlük yaşam aktivitelerini kısıtlıyorsa uzman hekim değerlendirmesi yapılmalıdır.

Özellikle diz, kalça ve el eklemlerinde gelişen ağrı, tutukluk ve hareket kısıtlılığının erken dönemde değerlendirilmesi, uygun tedavi planının oluşturulması açısından önemlidir.

Hastalara Mesaj

Artroz, eklem sağlığını ve hareket kabiliyetini etkileyebilen kronik bir hastalıktır. Ancak doğru tanı, kişiye özel tedavi planlaması, düzenli egzersiz ve fizik tedavi uygulamalarıyla ağrının kontrol altına alınması ve günlük yaşam aktivitelerinin desteklenmesi hedeflenir.

Eklem ağrılarını yaşlanmanın doğal bir sonucu olarak değerlendirmemek, şikâyetlerin erken dönemde uzman hekim tarafından incelenmesini sağlamak önemlidir.