Kemik Dansitometri Nedir?
Kemik dansitometri, kemiklerin mineral yoğunluğunu ve dayanıklılığını değerlendirmek amacıyla yapılan bir görüntüleme yöntemidir. En sık kullanılan yöntem DEXA (DXA) olarak adlandırılır.
Özellikle kemiklerin zayıflamasıyla ortaya çıkan osteoporozun (kemik erimesi) ve kemik kaybının değerlendirilmesinde önemli bir yere sahiptir. İşlem genellikle kısa sürer, ağrısızdır ve düşük dozda X ışını kullanılarak gerçekleştirilir.
Kemik yoğunluğu ölçümü çoğunlukla bel omurları ve kalça bölgesinden yapılır. Gerektiğinde hekimin değerlendirmesine göre farklı bölgeler de incelenebilir.
Ne İçin Kemik Dansitometrisi Yapılır?
Kemik dansitometrisi, kemik yoğunluğunun değerlendirilmesi ve osteoporoz riskinin belirlenmesi amacıyla kullanılabilir.
Özellikle;
- Osteoporoz tanısının değerlendirilmesi,
- Kemik mineral yoğunluğunun ölçülmesi,
- Kırık riskinin değerlendirilmesi,
- Daha önce osteoporoz tanısı bulunan hastaların takibi,
- Uygulanan tedavinin kemik yoğunluğu üzerindeki etkisinin izlenmesi,
- Kemik kaybı açısından risk taşıyan kişilerin değerlendirilmesi
amacıyla yapılabilir.
Özellikle ileri yaş, menopoz sonrası dönem, düşük kemik kütlesi, bazı kronik hastalıklar veya uzun süreli bazı ilaçların kullanımı gibi durumlarda hekim tarafından kemik yoğunluğu ölçümü önerilebilir.
Tanısı Nedir?
Kemik dansitometri bir hastalık tanısı değil, tanıya yardımcı olan bir ölçüm yöntemidir. Ölçüm sonucunda elde edilen kemik mineral yoğunluğu değerleri, kişinin yaşı, cinsiyeti ve diğer klinik özellikleriyle birlikte değerlendirilir.
Sonuçlara göre normal kemik yoğunluğu, düşük kemik kütlesi veya osteoporoz açısından değerlendirme yapılabilir. Ancak kesin değerlendirme yalnızca ölçüm sonucuna göre değil, hastanın genel sağlık durumu ve kırık risk faktörleriyle birlikte hekim tarafından yapılmalıdır.
Tedavi Seçenekleri Nelerdir?
Kemik dansitometrisi bir tedavi yöntemi değildir. Ölçüm sonucunda kemik yoğunluğunda azalma veya osteoporoz saptanması durumunda tedavi planı hastanın durumuna göre oluşturulur.
Tedavi kapsamında;
- Beslenme düzeninin değerlendirilmesi,
- Yeterli kalsiyum ve D vitamini alımının sağlanması,
- Düzenli ve uygun fiziksel aktivite,
- Düşme riskini azaltmaya yönelik önlemler,
- Gerekli durumlarda osteoporoza yönelik ilaç tedavileri
önerilebilir.
Tedavi seçimi; kemik yoğunluğu, yaş, daha önce geçirilmiş kırıklar ve diğer risk faktörleri dikkate alınarak hekim tarafından belirlenir.
İlaç Tedavisi Nedir?
Osteoporoz veya yüksek kırık riski bulunan bazı hastalarda ilaç tedavisi uygulanabilir. Kullanılacak ilaç; hastanın kemik yoğunluğu, kırık öyküsü, yaşı, diğer hastalıkları ve risk durumuna göre belirlenir.
Tedavide kemik kaybını azaltmaya veya kemik yapımını desteklemeye yönelik farklı ilaç grupları kullanılabilir. Kalsiyum ve D vitamini desteği de kişinin ihtiyacına göre değerlendirilebilir.
İlaç ve takviyeler doktor önerisi olmadan başlanmamalıdır.
Erken Tanının Önemi Nedir?
Osteoporoz, çoğu zaman belirgin bir şikâyete neden olmadan ilerleyebildiği için “sessiz hastalık” olarak tanımlanabilir. Kemiklerdeki zayıflama fark edilmeden devam edebilir ve ilk belirti bazen bir kırık olabilir.
Erken dönemde kemik kaybının tespit edilmesi, kırık riskinin değerlendirilmesine ve gerekli yaşam tarzı değişiklikleri ile tedavilerin zamanında planlanmasına yardımcı olabilir. Bu nedenle risk grubunda bulunan kişilerin hekim önerisi doğrultusunda kemik yoğunluklarını değerlendirmeleri önemlidir.
Hastalara Mesaj
Kemik sağlığı, yaşam boyu korunması gereken önemli bir sağlık alanıdır. Kemik kaybı her zaman belirti vermeyebilir; bu nedenle özellikle risk taşıyan kişilerin kontrollerini ihmal etmemesi önemlidir.
Kemik dansitometri, kemik yoğunluğunun değerlendirilmesine ve osteoporoz riskinin belirlenmesine yardımcı olan hızlı ve ağrısız bir yöntemdir. Sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve hekimin önerdiği kontroller, güçlü kemiklerin korunmasına katkı sağlar.
