Ankilozan Spondilit

Ankilozan Spondilit Nedir?

Ankilozan spondilit (AS), özellikle omurga ve sakroiliak eklemleri etkileyen, kronik ve inflamatuvar bir romatizmal hastalıktır. Omurgadaki eklemlerde ve bağların kemiğe tutunduğu bölgelerde iltihaplanmaya neden olabilir.

Hastalığın ilerlemesiyle omurganın hareketliliğinde azalma ve bazı kişilerde omurlar arasında kemikleşme gelişebilir. Bu durum uzun vadede omurganın esnekliğini etkileyebilir.

Ankilozan spondilit yalnızca bel bölgesini etkileyen bir hastalık değildir. Kalça, omuz, diz ve ayak bileği gibi eklemler de etkilenebilir. Ayrıca göz, cilt, bağırsak ve kalp-damar sistemiyle ilişkili bazı bulgular görülebilir.

Hastalığın seyri kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Erken tanı, uygun tedavi ve düzenli takip ile hastalık aktivitesinin kontrol altında tutulması ve hareket kapasitesinin korunması amaçlanır.

Ankilozan Spondilit Neden Olur?

Ankilozan spondilitin kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Hastalığın gelişiminde genetik yatkınlık ve bağışıklık sisteminin rol oynadığı düşünülmektedir.

Hastalıkla güçlü şekilde ilişkilendirilen genetik özelliklerden biri HLA-B27 genidir. Ancak HLA-B27 taşıyan herkesin ankilozan spondilit geliştirmesi beklenmez. Aynı şekilde hastalığı bulunan her kişide HLA-B27 pozitif olmak zorunda değildir.

Hastalığın ortaya çıkmasında genetik yatkınlığın yanı sıra çevresel ve bağışıklık sistemiyle ilişkili çeşitli faktörlerin de rol oynayabileceği düşünülmektedir.

Ankilozan Spondilit Bulaşıcı mıdır?

Ankilozan spondilit bulaşıcı bir hastalık değildir. Kişiden kişiye temas, solunum veya ortak eşya kullanımı yoluyla geçmez.

Hastalıkta genetik yatkınlık önemli bir rol oynayabilse de aile bireylerinden birinde bulunması, diğer aile üyelerinde kesin olarak hastalık gelişeceği anlamına gelmez.

Ankilozan Spondilit Belirtileri Nelerdir?

Ankilozan spondilitin en belirgin özelliklerinden biri iltihaplı bel ve sırt ağrısıdır.

Sık görülen belirtiler:

• Bel ve kalça bölgesinde ağrı,
• Sabahları belirgin olan bel ve sırt tutukluğu,
• Uzun süre hareketsiz kalınca artan ağrı,
• Hareket ettikçe azalan bel ağrısı,
• Gece uykudan uyandıran bel veya sırt ağrısı,
• Kalça ve kalça çevresinde ağrı,
• Omurga hareketlerinde kısıtlılık,
• Göğüs kafesi hareketlerinde azalma,
• Yorgunluk,
• Topuk ve diğer tendon bölgelerinde ağrı,
• Diz veya ayak bileği gibi eklemlerde şişlik ve ağrı

görülebilir.

Belirtilerin şiddeti ve sıklığı kişiden kişiye değişebilir.

Ankilozan Spondilitte Bel Ağrısı Nasıl Olur?

Ankilozan spondilitte bel ağrısı, sıradan mekanik bel ağrısından farklı özellikler gösterebilir.

İltihaplı bel ağrısında genellikle:

• Yavaş ve sinsi başlangıç,
• Uzun süren yakınmalar,
• Sabah tutukluğunun belirgin olması,
• Dinlenmekle tamamen geçmeme,
• Hareketle rahatlama,
• Geceleri özellikle sabaha karşı artan ağrı

gibi özellikler görülebilir.

Özellikle uzun süren bel ağrısının hareketle azalması ve sabah tutukluğunun eşlik etmesi durumunda romatolojik değerlendirme gerekebilir.

Sakroiliak Eklem Tutulumu Nedir?

Ankilozan spondilitte omurga ile leğen kemiğini birbirine bağlayan sakroiliak eklemler sıklıkla etkilenebilir.

Bu eklemlerdeki inflamasyon sakroiliit olarak adlandırılır. Kalça ve bel arasında hissedilen ağrıya, bazen tek taraflı başlayıp iki tarafa da yayılabilen kalça çevresi yakınmalarına neden olabilir.

Sakroiliak eklemlerin değerlendirilmesinde doktor tarafından gerekli görülürse MR gibi görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.

Ankilozan Spondilit Hangi Eklemleri Etkiler?

Hastalık temel olarak omurga ve sakroiliak eklemleri etkileyebilmekle birlikte farklı eklemlerde de belirtilere neden olabilir.

Etkilenebilen bölgeler arasında:

• Kalça,
• Diz,
• Omuz,
• Ayak bileği,
• Ayak eklemleri

bulunabilir.

Eklem dışında, tendon ve bağların kemiğe tutunduğu bölgelerde de inflamasyon gelişebilir. Bu duruma entezit adı verilir.

Topuk Ağrısı Ankilozan Spondilit Belirtisi Olabilir mi?

Topuk bölgesinde özellikle sabahları veya uzun süre hareketsiz kaldıktan sonra ortaya çıkan ağrı, bazı kişilerde entezit ile ilişkili olabilir.

Aşil tendonunun topuk kemiğine tutunduğu bölge veya ayak tabanındaki bağ dokusunun kemiğe tutunduğu alanlar etkilenebilir.

Ancak her topuk ağrısının ankilozan spondilit anlamına gelmediği unutulmamalıdır. Topuk ağrısının birçok farklı nedeni bulunabilir ve tanı için hekim değerlendirmesi gerekir.

Ankilozan Spondilit Tanısı Nasıl Konur?

Ankilozan spondilit tanısı tek bir testle konulmaz. Tanıda hastanın şikâyetleri, fizik muayene bulguları, kan testleri ve görüntüleme yöntemleri birlikte değerlendirilir.

Doktor tarafından;

• Bel ağrısının özellikleri,
• Sabah tutukluğunun süresi,
• Şikâyetlerin ne kadar zamandır devam ettiği,
• Ailede benzer hastalık öyküsü,
• Eklem ve tendon yakınmaları,
• Daha önce geçirilmiş göz veya bağırsak hastalıkları

değerlendirilebilir.

HLA-B27 Testi Nedir?

HLA-B27, ankilozan spondilit ile ilişkili bir genetik belirteçtir.

HLA-B27 testinin pozitif olması hastalığın kesin olarak bulunduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde ankilozan spondilit tanısı bulunan bir kişide HLA-B27 negatif olabilir.

Bu nedenle HLA-B27 sonucu, hastanın şikâyetleri, muayene bulguları ve görüntüleme sonuçlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Ankilozan Spondilitte Hangi Görüntüleme Yöntemleri Kullanılır?

Tanı ve hastalığın takibinde röntgen ve manyetik rezonans görüntüleme (MR) gibi yöntemlerden yararlanılabilir.

MR, özellikle erken dönemde sakroiliak eklemlerde veya omurgada ortaya çıkabilen inflamatuvar değişikliklerin değerlendirilmesinde yardımcı olabilir.

Röntgende ise hastalığın ilerleyen dönemlerinde eklem ve omurgadaki yapısal değişiklikler görülebilir.

Görüntüleme yöntemi hastanın klinik durumuna göre doktor tarafından belirlenir.

Ankilozan Spondilitte Kan Testleri

İnflamasyonu değerlendirmek amacıyla bazı kan testleri yapılabilir.

Bunlar arasında:

• CRP,
• Sedimantasyon,
• Tam kan sayımı

gibi testler yer alabilir.

Bu testlerde inflamasyon göstergeleri yüksek olabilir ancak normal sonuçlar ankilozan spondilit olmadığı anlamına gelmez. Laboratuvar sonuçları klinik bulgular ve görüntüleme sonuçlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Ankilozan Spondilit Tedavisi Nasıldır?

Ankilozan spondilit kronik bir hastalıktır. Tedavinin temel amaçları:

• İltihabı kontrol altına almak,
• Ağrıyı azaltmak,
• Omurga hareketliliğini korumak,
• Fiziksel işlevselliği desteklemek,
• Eklem ve omurga hasarını azaltmak,
• Yaşam kalitesini korumaktır.

Tedavi hastalığın aktivitesine, belirtilerin şiddetine, etkilenen bölgelere ve kişinin genel sağlık durumuna göre kişiselleştirilir.

İlaç Tedavisi

Ankilozan spondilit tedavisinde doktor tarafından çeşitli ilaç grupları kullanılabilir.

Bunlar arasında:

• Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar,
• Hastalığın belirli eklem dışı veya periferik bulgularında kullanılan bazı hastalık modifiye edici ilaçlar,
• Biyolojik tedaviler,
• Hedefe yönelik tedaviler

yer alabilir.

Hangi ilacın kullanılacağı hastalığın özelliklerine ve kişinin sağlık durumuna göre belirlenir.

İlaçların doktor önerisi olmadan başlanması, bırakılması veya dozunun değiştirilmesi önerilmez.

Egzersiz ve Fizik Tedavinin Önemi

Ankilozan spondilit tedavisinde düzenli egzersiz ve fiziksel aktivite önemli bir yere sahiptir.

Uygun şekilde planlanan egzersizler;

• Omurga hareketliliğinin korunmasına,
• Duruşun desteklenmesine,
• Kas gücünün korunmasına,
• Eklem hareket açıklığının sürdürülmesine,
• Göğüs kafesi hareketlerinin desteklenmesine,
• Günlük yaşam aktivitelerinin daha rahat sürdürülmesine

katkı sağlayabilir.

Egzersiz programı kişinin hastalık aktivitesine ve fiziksel kapasitesine uygun olarak planlanmalıdır.

Duruş Bozukluğu ve Ankilozan Spondilit

Hastalığın ilerlemesiyle omurganın hareketliliği azalabilir ve bazı kişilerde duruş değişiklikleri ortaya çıkabilir.

Uzun süre aynı pozisyonda kalmak, hareketsizlik ve uygun olmayan duruş alışkanlıkları mevcut yakınmaların artmasına katkıda bulunabilir.

Bu nedenle günlük yaşamda doğru duruş alışkanlıklarının geliştirilmesi ve doktor veya fizyoterapist tarafından önerilen hareketlerin düzenli yapılması önemlidir.

Ankilozan Spondilit Gözleri Etkiler mi?

Ankilozan spondilitin eklem dışındaki en sık görülen bulgularından biri üveit olarak bilinen göz içi inflamasyonudur.

Üveit geliştiğinde;

• Gözde kızarıklık,
• Göz ağrısı,
• Işığa hassasiyet,
• Görmede bulanıklık

gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

Bu belirtilerin özellikle ani başlaması durumunda göz hastalıkları uzmanı tarafından hızlı şekilde değerlendirilmesi önemlidir.

Ankilozan Spondilit Bağırsakları Etkiler mi?

Ankilozan spondilit ile bazı inflamatuvar bağırsak hastalıkları arasında ilişki bulunabilir.

Bazı hastalarda uzun süren ishal, karın ağrısı veya dışkılama alışkanlıklarında belirgin değişiklikler görülebilir. Bu tür belirtiler ortaya çıktığında durumun doktorla paylaşılması ve gerekli görülürse gastroenteroloji değerlendirmesi yapılması önemlidir.

Ankilozan Spondilit Kalbi Etkiler mi?

Ankilozan spondilitte bazı hastalarda kalp-damar sistemiyle ilişkili bulgular görülebilir. Ancak bu durum her hastada ortaya çıkmaz.

Düzenli takip, hastalığın genel seyrinin ve olası eklem dışı bulguların değerlendirilmesine yardımcı olur.

Yeni başlayan göğüs ağrısı, nefes darlığı veya çarpıntı gibi belirtiler mutlaka tıbbi olarak değerlendirilmelidir.

Ankilozan Spondilit İlerler mi?

Ankilozan spondilitin seyri kişiden kişiye değişebilir. Bazı kişilerde belirtiler hafif seyredebilirken bazı kişilerde daha aktif bir hastalık tablosu görülebilir.

Erken tanı, uygun ilaç tedavisi, düzenli egzersiz ve hekim kontrolü hastalığın yönetiminde önemli bir yere sahiptir.

Tedavinin amacı hastalık aktivitesini kontrol altında tutmak ve omurga ile eklemlerin fonksiyonlarını mümkün olduğunca korumaktır.

Ankilozan Spondilit Tamamen İyileşir mi?

Ankilozan spondilit kronik bir hastalıktır. Günümüzde tedavinin amacı hastalığı tamamen ortadan kaldırmaktan ziyade inflamasyonu kontrol altına almak, belirtileri azaltmak ve ilerlemeye bağlı yapısal değişiklikleri mümkün olduğunca önlemektir.

Uygun tedavi ve düzenli takip ile hastalık aktivitesi kontrol altında tutulabilir ve kişinin günlük yaşamını daha rahat sürdürmesi desteklenebilir.

Ankilozan Spondilitte Günlük Yaşamda Nelere Dikkat Edilmelidir?

Günlük yaşamda omurga ve eklem sağlığını destekleyen alışkanlıkların sürdürülmesi önemlidir.

Bu kapsamda:

• Düzenli fiziksel aktivite yapılması,
• Uzun süre hareketsiz kalınmaması,
• Uygun duruş alışkanlıklarının geliştirilmesi,
• Doktor veya fizyoterapistin önerdiği egzersizlerin yapılması,
• Sigara kullanımından kaçınılması,
• Sağlıklı vücut ağırlığının korunması,
• Düzenli hekim kontrollerinin sürdürülmesi

önem taşır.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Özellikle birkaç haftadan uzun süren ve aşağıdaki özellikleri taşıyan bel ağrılarında romatoloji veya ilgili uzmanlık dalına başvurulması önemlidir:

• Sabahları belirgin bel ve sırt tutukluğu,
• Hareketle azalan bel ağrısı,
• Dinlenmekle geçmeyen ağrı,
• Gece uykudan uyandıran bel ağrısı,
• Kalça ve bel çevresinde tekrarlayan ağrı,
• Nedeni açıklanamayan topuk ağrıları,
• Tekrarlayan eklem şişlikleri,
• Gözde kızarıklık ve ağrı gibi belirtiler.

Özellikle gözde ani kızarıklık, ağrı ve ışığa hassasiyet; göğüs ağrısı veya belirgin nefes darlığı gibi yeni ve ciddi belirtiler ortaya çıktığında gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.

Hastalara Mesaj

Ankilozan spondilit, özellikle omurga ve sakroiliak eklemleri etkileyebilen kronik bir inflamatuvar hastalıktır. Uzun süren bel ağrısının her zaman mekanik nedenlere bağlı olmadığı unutulmamalıdır.

Özellikle sabah tutukluğu, hareketle azalan bel ağrısı ve gece uykudan uyandıran ağrı gibi belirtiler dikkate alınmalıdır.

Erken değerlendirme, düzenli takip, uygun tedavi ve fiziksel aktivitenin sürdürülmesi; hastalık aktivitesinin kontrol altında tutulmasına ve hareket kapasitesinin korunmasına katkı sağlayabilir.

Uzun süren bel ve sırt ağrılarınız varsa, nedeninin belirlenmesi ve uygun tedavinin planlanması için bir sağlık profesyoneline başvurmanız önemlidir.